Categorie: “Hollandse tradities”

Hemelvaart kaneelbroodjesVandaag is het Hemelvaart, maar wat betekent dat eigenlijk? Verderop in deze blog fris ik je geheugen even kort op. Ik vertel je ook welke gezellige Hollandse tradities er met deze feestelijke dag samenhangen. Maar eerst heb ik een heerlijk recept voor kaneelbroodjes voor je. Oohh die zijn zo goddelijk lekker. Misschien heb je vandaag wel tijd en zin om ze te maken, anders zou ik zeggen doe het dit weekeinde. Maak je iedereen in huis blij mee. 

Lees verder

30.05.2019
Geplaatst in Hollandse tradities
0 reacties

ansjovis gerecht Spuihuis
ansjovis gerecht Spuihuis Bergen op Zoom

In Bergen op Zoom hebben ze een heel mooi centrum, het prachtige museum Markiezenhof en ze weten er verdomd goed wat lekker eten is. Dus, niet zo gek dat ze er ook een van de oudste Hollandse culinaire tradities hebben; de Hollandse ansjovis. Helaas weet de rest van Nederland daar redelijk weinig van. Dat terwijl het verhaal achter de Bergse ansjovis heel bijzonder is. Dus ik zou zeggen, vertel het door of deel het met anderen. Alleen op die manier kunnen we zulke mooie, oude tradities in stand houden.

Een korte geschiedenis van de ansjovis in Nederland.

Heel lang geleden, op 5 november 1530 om precies te zijn, teistert een enorme stormvloed een groot deel van de provincie Zeeland. Hele gebieden bij Yerseke worden weggevaagd. 18 dorpen en de stad Reimerswaal verdwijnen in zee. Deze ‘quade saterdach’ zorgt er ook voor dat de vaarroute naar Antwerpen verzandt en er dus geen scheepvaart meer mogelijk is. Naast al deze ellende is er ook een heel klein voordeel aan deze ecologische veranderingen.

Vlakbij de stad Bergen op Zoom ontstaat door deze verzanding een nieuw visgebied. De ondiepe wateren zijn namelijk warmer dan de diepe zee. En dat trekt vissen als de ansjovis aan. Die zoekt namelijk ondiepe, warmere wateren op om te paaien. Dat doet hij  jaarlijks rondom mei en juni. En dus kunnen de vissers dan op jacht naar de ansjovis. Nou laat die vis zich niet met een gewoon hengeltje vangen in die ondiepe wateren. Dus daar hebben de vissers destijds een vistechniek voor bedacht die nog steeds wordt toegepast. De weervisserij heet dat. Er komen geen luxe vissersboten en automatische netten aan te pas. Het is puur handwerk!

Foto: St. behoud vd weervisserij

De weervisserij

De vissers steken lange stokken in het water. Die stokken staan in een V-vorm die wel 800 tot 1000 meter lang is. Eigenlijk is het een hele grote fuik die precies in de geul van het weglopende water ligt. Hoe dichter bij de punt, de fuik , hoe dichter de stokken op elkaar staan. In de punt zijn de stokken verbonden met netten  zodat de vis niet meer kan ontsnappen. Bij hoog water zwemt de vis het ‘weer’ in omdat het daar wat warmer is. Bij eb wil de vis weer terug naar het diepe, maar dan komt hij de houten stokken tegen en kan niet meer wegkomen. Twee maal daags komen de vissers om de vissen al lopend verder de fuik in te drijven en te vangen. Overigens vangen de vissers op deze manier ook Geep en Makreel.

Hollandse ansjovis en de toekomst?

Je zult begrijpen dat deze vangstmethode behoorlijk arbeidsintensief is. Daarnaast zwemt de ansjovis slechts 2 maanden in de buurt van Bergen op Zoom en is hun aantal jaarlijks sterk wisselend. Er is dus bijna geen visser meer te vinden die hier nog zin in heeft. Van de honderden kleine familiebedrijfjes die er ooit in Bergen op Zoom waren, is er anno 2015 nog maar één vissersfamilie over. Dat is de familie van Dort. Vader en schoonzoon vissen, en moeder en dochter verkopen de vis direct in de winkel. Kom daar nog maar eens om in Nederland, vis die rechtstreeks uit zee verkocht wordt. Verser kan niet!

Foto Stichting Behoud de Weervisserij

Foto Stichting Behoud de Weervisserij

Maar ja, hoe wordt de traditie voortgezet als zij er mee stoppen? Vader Cor is al 87 en schoonzoon kan het niet in zijn eentje doen. Daarom is in Bergen op Zoom de ‘Stichting Behoud Weervisserij’ opgericht. Zij willen de ansjovis-traditie graag levend houden. Dat doen ze door de familie van Dort te ondersteunen met vrijwilligers, door de weren mede te onderhouden en door andere vissers op te leiden tot weervisser. Voor toeristen organiseren ze ook speciale ansjovis-vaartochten en ze hebben een website met allerhande informatie. Natuurlijk kun je ook ‘Vriend van de weervisserij’ worden. Voor 20 euro per jaar help je mee de weervisserij in stand te houden. In ruil mag je meedoen aan allerlei evenementen.

weervisserij Bergen op Zoom
Ansjovis verkoop fam. Van Dorp Bergen op Zoom. Foto Behoud Weervisserij

Foto Stichting Behoud de Weervisserij

De bourgondische stad Bergen op Zoom is uiteraard trots op zijn ansjovis. Nu wemelt het er ook van de goede restaurantjes en die hebben de ansjovis vaak op de kaart staan. De échte kenners gaan trouwens voor het AAA menu. Dan krijg je een menu met de drie Brabantse specialiteiten bij elkaar. Asperges, Hollandse ansjovis en aardbeien. Echt je moet het eens proberen. Ga een dagje naar de prachtige oude stad, breng een bezoek aan museum het Markiezenhof en eet een AAA-menu. Je hebt een leuke dag, je bent getuige van een prachtige traditie waar we allemaal trots op mogen zijn en je steunt er de weervisserij mee!

ansjovis gerecht Spuihuis
ansjovis gerecht Spuihuis Bergen op Zoom

Wil je meer info over de weervisserij of een boottochtje boeken dan kun je terecht op www.behoudweervisserij.nl

21.05.2019
Geplaatst in Hollandse tradities
0 reacties

Jaa, het is vandaag Koningsdag! Bijna iedereen is vrij en gaat de plaatselijke vrijmarkt op. Hoewel het weer niet echt meedoet, is Koningsdag toch wel de grootste nationale feestdag die we hebben. Maar weet je eigenlijk wel hoe lang Koningsdag al bestaat en waar het idee precies vandaan komt? Waarschijnlijk niet. Daarom leg ik het je hier in een notendop uit en dan vertel ik je ook nog wat over Oranjebitter.

Proeferij…..

Koningsdag en Willem III

Koningsdag kennen we eigenlijk pas sinds 1887. Voor de zeventigste verjaardag van Willem III,  besloten veel Nederlandse gemeenten dit te vieren met muziek, vuurwerk en volksspelletjes zoals mastklimmen, worstelen en touwtrekken.

Emma

Na de dood van Willem III bedacht  koningin-regentes Emma dat de reputatie van het koningshuis wel een oppepper kon gebruiken. Ze besloot dat Koninginnedag niet op haar verjaardag maar die van Wilhelmina, op 31 augustus, gevierd werd. Ook stelde ze de lintjesregen in en stuurde ze haar dochter het hele land door om overal feestelijke intochten te houden. En de koninklijke PR machine van Emma werkte. Wilhelmina’s inhuldiging in 1898 werd overal met enthousiasme gevierd. Speciale comités organiseerden in dorpen en steden kroningsfeesten. De latere Oranjeverenigingen waren daarmee geboren.

Oranjebitter

Likeurfabrikanten van hun kant verhoogden de pret door gratis Oranjebitter beschikbaar te stellen. Tot dan toe een vaag drankje dat voor het eerst bij Willem I was geschonken, maar als zoete oranjelikeur terugging tot stadhouder Frederik Hendrik. En de Oranjebitter kennen we nog steeds. Het is tegenwoordig in de meest felle kleur oranje verkrijgbaar. Maar echt populair wil het drankje niet worden.

Koningsdag en de vrijmarkt

In 1966 trouwde kroonprinses Beatrix in de Westerkerk in Amsterdam met de Duitse diplomaat Claus von Amsberg. De provo’s, op het toppunt van hun roem, bestookten de bruidsstoet met rookbommen. De daarop volgende Koninginnedagen waren steevast aanleiding tot stenengooierij en politiecharges in het centrum van onze hoofdstad. 

Het Amsterdamse Oranjecomité besloot om de relschoppers en hun aanhangers de wind uit de zeilen te nemen en organiseerden in 1971 een groot popconcert op de Dam. Tegelijk stond de gemeente toe dat particulieren, vooral kinderen, in de binnenstad eigen spulletjes mochten verkopen. De Amsterdamse vrijmarkt was zo’n doorslaand succes dat zij in het hele land werd gekopieerd.

Koningsdag 2019 in Baarn

27.04.2019
Geplaatst in Hollandse tradities
0 reacties

Kniepertjes

Hollandse Nieuwjaars eet-tradities?  Hebben we die dan, hoor ik je denken. Jazeker. We hebben er zelfs best veel. Vaak zijn ze lokaal en weten we daar in de rest van het land weinig van. Jammer, want het zijn echt leuke tradities met mooie achtergronden. Een van de dagen in het jaar waar we heel veel tradities hebben is op Nieuwjaarsdag. Met de oliebollen nog maar net achter de kiezen staan er op 1 januari nieuwe gerechten klaar om het jaar goed te beginnen. En ik heb ze vandaag voor je op een rijtje gezet.

Duivekater op schilderij Jan Steen

Duivekater op een schilderij van Jan Steen dat in het Rijksmuseum hangt. 

De duivekater

De Romeinen gaven elkaar geschenken ter ere van het nieuwe jaar. En dat gebruik name ze ook mee naar de Lage landen. Zij zagen brood als een vruchtbaarheidssymbool en daarom gaven ze elkaar bij het begin van een nieuw jaar zoet gebak gevuld met rozijnen of vruchten. 

De rest van het jaar moest de gewone man van toen het stellen met het minder smakelijke roggebrood. Rogge groeide in Nederland en was dus goedkoop, maar tarwe voor witbrood moest geïmporteerd worden omdat het in Nederland te koud is voor dit gewas. Het was daardoor te duur voor de gewone bevolking dus aten zij roggebrood. Behalve dus met nieuwjaarsdag.

Een van de feestbroden die we nu nog kennen is de Noordhollandse Duivekater. Deze wordt gegeten rond alle feestdagen, dus ook met Pasen en Pinksteren. In het bakkerijmuseum ‘In de gecroonde Duyvekater’ op de Zaanse Schans bakken ze nog Duivenkaters. 

Tilburgse nieuwjaarskoek van bakkerij Govert van Nunen uit Tilburg.

Tilburgse nieuwjaarskoeken 

Een culinaire Nieuwjaarstraditie die nog helemaal levend is, is die van de Tilburgse nieuwjaarskoeken. Ze zijn bij vele bakkers in de stad vers verkrijgbaar. 

De Tilburgse nieuwjaarskoek is een platte, ovale, bruine koek waarop met sierlijke witte eiwit-suikerletters ‘Gelukkig Nieuwjaar’ is gespoten. De traditie komt voort uit de tijd dat Tilburg nog een bloeiende industriestad was en de fabrieksbazen de werknemers met nieuwjaar trakteerden op deze speciale koek. Een zekere bakker Maas uit de Heuvelstraat kwam op het idee om de receptuur wat aan te passen en er de huidige ovale koek van te maken. Zijn recept is inmiddels overgenomen door bakkerij Govert Nunen op de Westermarkt.  

Maar ook vele andere bakkers in de stad verkopen de koek. Het recept is een zorgvuldig bewaard geheim! De koek lijkt op de Duitse Lebkuchen maar heeft in plaats van gember een duidelijke honingsmaak.

Kniepertjes

Kniepertjes 

In het noorden van Nederland, en dan vooral in Drenthe en Groningen eten ze met oud en nieuw kniepertjes. Veel mensen maken ze zelf met een speciaal wafelijzer. Kniepertjes zijn er in platte vorm, maar je kunt ze als ze nog warm zijn ook in een vorm vouwen. En zo kwam ooit iemand op het idee om er een rolletje van te maken. En die te vullen met slagroom.  Volgens sommige eet je met oudjaar de platte kniepertjes en mag je met nieuwjaar los gaan met een opgerolde vol slagroom.

In Coevorden brak in 1770 een gigantische rel uit rond de kniepertjes. Deze werden op Nieuwjaarsdag aan de armen uitgedeeld. Maar toen kwam iemand op het slechte idee om dat te verbieden. Dat heeft de stad geweten. Er braken enorme rellen uit en het idee werd snel ingetrokken. Nog steeds worden in Coevorden op Nieuwjaarsdag kniepertjes gebakken. 

Zeelandse zoute bonen met spek 

In Zeeland eten ze op nieuwjaarsdag geen koekjes maar zoute bonen met spek. De bonen werden in de zomer al in het zout gelegd en dan met Nieuwjaarsdag gegeten als lekkernij. Tegenwoordig zijn de bonen ook in de winter uit het buitenland verkrijgbaar voor ons, dus zien we het niet meer als heel bijzonder. Maar in Zeeland eten veel families nog traditioneel zoute bonen met spek op nieuwjaarsdag. 

Snijbonen, de basis van de Zeeuwse zoute bonen

01.01.2019
Geplaatst in Hollandse tradities
0 reacties

kruidnoten
Ja, je hebt vast al heel veel recepten voorbij zien komen, maar dit zijn toch echt de lekkerste kruidnoten. Je bereidt ze namelijk zelf en dat alleen al maakt ze extra lekker. Het belangrijkste bij zelf maken is welke speculaaskruiden je gebruikt. Je kunt gewoon een potje uit de supermarkt kopen, maar die liggen er al een tijdje en smaken vrij vlak. Je kunt een mix kopen in een delicatessenzaak, dan heb je wel iets veel beters zoals de mix van Jacob Hooy of je maakt zelf een speculaasmix. Het is helemaal aan jou. Welke speculaaskruiden je ook koopt, je zult merken dat ze allemaal heel verschillend zijn. Welke kruiden je het lekkerst vindt is aan jou. Een ding is zeker, ze zijn allemaal lekkerder dan de kruidnoten uit de winkel.

mini Sinterklaas

Lees verder

04.12.2018
Geplaatst in Hollandse tradities, zoetigheden
0 reacties

Blote billetjes in het gras
Ik heb vandaag het recept voor het echte Groningse streekgerecht: Blote billetjes in het gras. Het is een combinatie van snijbonen (het gras) met witte bonen(de blote billetjes). Veel mensen denken dat het een Vlaams gerecht is vanwege de grappige naam, maar nee de humor hiervan komt uit het noorden van ons land. Snijbonen zijn er nu vers. Koop bij voorkeur echte Hollandse snijbonen of pronkbonen, al zijn die laatste wel beduidend dikker en stugger. Ook de witte bonen zijn nu vers bij tuinders te vinden, maar je kunt ze uiteraard ook gedroogd of uit blik kopen. Traditioneel worden de witte bonen en snijbonen met puree tot een stamppot verwerkt, maar ik maak dit gerecht zonder de aardappelpuree. En ik doe wat room erbij zodat de mosterd een wat smeuïger geheel wordt.

Lees verder

21.09.2018
Geplaatst in Hollandse tradities
0 reacties

mosselpizza
Eergisteren is op spectaculaire wijze het seizoen van de Zeeuwse mossel officieel afgetrapt. De Nederlandse onderzeeboot Drebbel haalde de nieuwe oogst boven water. Hiermee is enkele weken later dan gebruikelijk het Zeeuwse mosselseizoen officieel van start gegaan. Vandaar dat ik je vandaag vertel over de Zeeuwse mosselen, een typisch streekproduct waar we best een beetje trots op mogen zijn. We eten er met zijn allen zo’n 10 miljoen kilo per jaar van, maar weten eigenlijk maar heel weinig van de mossel. Bovendien leven er ook nog wat misverstanden over die nodig eens de wereld uit moeten. En dat vind ik als pleitbezorger voor Hollandse producten wel belangrijk. En je krijgt uiteraard een heerlijk recept.

Lees verder

03.08.2018
Geplaatst in Hollandse tradities
0 reacties

VlaggetjesdagGisteren werd de eerste haring gepresenteerd in Spakenburg. En zaterdag 15 juni, is het Vlaggetjesdag in Scheveningen. Dus vertel ik je vandaag alles over de Hollandse haring en waarom het feest in Scheveningen Vlaggetjesdag heet! Want het is best een klein wonder dat wij Nederlanders ooit zulke grote spelers in de haringvangst werden. Jammer dat we daar zo weinig van weten, want het verhaal achter de haring is een belangrijk stuk Hollandse historie. Lees maar!

Lees verder

15.06.2018
Geplaatst in Hollandse tradities
0 reacties

roggebrood met haring en bietjesHet is weer haringtijd en dus heb ik een lekker oer-Hollands recept voor roggebrood met haring en bietjes. Haring en bietjes gaan perfect samen qua smaak. Het roggebrood maakt het lekker stoer en de haring heerlijk Hollands. Je kunt dit gerecht als gezonde lunch eten. Maar je kunt er ook heel makkelijk een snack van maken door kleine blokjes roggebrood te garneren met de saus, bietjes en haring. Dat is nog eens goed voor de dag komen. Heb je, zeg maar je eigen haringparty. Hoef ik natuurlijk niet uit te leggen dat dit een ultiem gezond gerecht is met goede vetzuren, vezels, ijzer en vitaminen. Was elke lunch of snack maar zo gezond en lekker tegelijk!

Lees verder

07.06.2018
Geplaatst in Hollandse tradities
0 reacties

de Hollandse donderdagIn het kader van de Hollandse Donderdag, vertel ik je vandaag over lokale eettradities met Pinksteren. Zoals de luilakbollen. We kijken met zijn allen uit naar een heerlijk lang Pinksterweekeinde. En dat deed men vroeger uiteraard ook. En dat kon je dan beter maar meteen goed vieren. Dus zijn er dit Pinkster weekeinde overal in het land activiteiten met lekkernijen. Ik zet ze vandaag voor je op een rijtje. De meeste grijpen terug op oude tradities en zijn heel leuk om te bezoeken. Dus ik zou zeggen, trek er lekker op uit en vergeet ook niet de lokale specialiteit te proeven. Dat is altijd leuk en we hebben er genoeg in Nederland. Heel fijn weekeinde alvast!

Lees verder

17.05.2018
Geplaatst in Hollandse tradities
0 reacties