Categorie: “Hollandse tradities”

Jaa, het is vandaag Koningsdag! Bijna iedereen is vrij en gaat de plaatselijke vrijmarkt op. Hoewel het weer niet echt meedoet, is Koningsdag toch wel de grootste nationale feestdag die we hebben. Maar weet je eigenlijk wel hoe lang Koningsdag al bestaat en waar het idee precies vandaan komt? Waarschijnlijk niet. Daarom leg ik het je hier in een notendop uit en dan vertel ik je ook nog wat over Oranjebitter.

Proeferij…..

Koningsdag en Willem III

Koningsdag kennen we eigenlijk pas sinds 1887. Voor de zeventigste verjaardag van Willem III,  besloten veel Nederlandse gemeenten dit te vieren met muziek, vuurwerk en volksspelletjes zoals mastklimmen, worstelen en touwtrekken.

Emma

Na de dood van Willem III bedacht  koningin-regentes Emma dat de reputatie van het koningshuis wel een oppepper kon gebruiken. Ze besloot dat Koninginnedag niet op haar verjaardag maar die van Wilhelmina, op 31 augustus, gevierd werd. Ook stelde ze de lintjesregen in en stuurde ze haar dochter het hele land door om overal feestelijke intochten te houden. En de koninklijke PR machine van Emma werkte. Wilhelmina’s inhuldiging in 1898 werd overal met enthousiasme gevierd. Speciale comités organiseerden in dorpen en steden kroningsfeesten. De latere Oranjeverenigingen waren daarmee geboren.

Oranjebitter

Likeurfabrikanten van hun kant verhoogden de pret door gratis Oranjebitter beschikbaar te stellen. Tot dan toe een vaag drankje dat voor het eerst bij Willem I was geschonken, maar als zoete oranjelikeur terugging tot stadhouder Frederik Hendrik. En de Oranjebitter kennen we nog steeds. Het is tegenwoordig in de meest felle kleur oranje verkrijgbaar. Maar echt populair wil het drankje niet worden.

Koningsdag en de vrijmarkt

In 1966 trouwde kroonprinses Beatrix in de Westerkerk in Amsterdam met de Duitse diplomaat Claus von Amsberg. De provo’s, op het toppunt van hun roem, bestookten de bruidsstoet met rookbommen. De daarop volgende Koninginnedagen waren steevast aanleiding tot stenengooierij en politiecharges in het centrum van onze hoofdstad. 

Het Amsterdamse Oranjecomité besloot om de relschoppers en hun aanhangers de wind uit de zeilen te nemen en organiseerden in 1971 een groot popconcert op de Dam. Tegelijk stond de gemeente toe dat particulieren, vooral kinderen, in de binnenstad eigen spulletjes mochten verkopen. De Amsterdamse vrijmarkt was zo’n doorslaand succes dat zij in het hele land werd gekopieerd.

Koningsdag 2019 in Baarn

27.04.2019
Geplaatst in Hollandse tradities
0 reacties

Kniepertjes

Hollandse Nieuwjaars eet-tradities?  Hebben we die dan, hoor ik je denken. Jazeker. We hebben er zelfs best veel. Vaak zijn ze lokaal en weten we daar in de rest van het land weinig van. Jammer, want het zijn echt leuke tradities met mooie achtergronden. Een van de dagen in het jaar waar we heel veel tradities hebben is op Nieuwjaarsdag. Met de oliebollen nog maar net achter de kiezen staan er op 1 januari nieuwe gerechten klaar om het jaar goed te beginnen. En ik heb ze vandaag voor je op een rijtje gezet.

Duivekater op schilderij Jan Steen

Duivekater op een schilderij van Jan Steen dat in het Rijksmuseum hangt. 

De duivekater

De Romeinen gaven elkaar geschenken ter ere van het nieuwe jaar. En dat gebruik name ze ook mee naar de Lage landen. Zij zagen brood als een vruchtbaarheidssymbool en daarom gaven ze elkaar bij het begin van een nieuw jaar zoet gebak gevuld met rozijnen of vruchten. 

De rest van het jaar moest de gewone man van toen het stellen met het minder smakelijke roggebrood. Rogge groeide in Nederland en was dus goedkoop, maar tarwe voor witbrood moest geïmporteerd worden omdat het in Nederland te koud is voor dit gewas. Het was daardoor te duur voor de gewone bevolking dus aten zij roggebrood. Behalve dus met nieuwjaarsdag.

Een van de feestbroden die we nu nog kennen is de Noordhollandse Duivekater. Deze wordt gegeten rond alle feestdagen, dus ook met Pasen en Pinksteren. In het bakkerijmuseum ‘In de gecroonde Duyvekater’ op de Zaanse Schans bakken ze nog Duivenkaters. 

Tilburgse nieuwjaarskoek van bakkerij Govert van Nunen uit Tilburg.

Tilburgse nieuwjaarskoeken 

Een culinaire Nieuwjaarstraditie die nog helemaal levend is, is die van de Tilburgse nieuwjaarskoeken. Ze zijn bij vele bakkers in de stad vers verkrijgbaar. 

De Tilburgse nieuwjaarskoek is een platte, ovale, bruine koek waarop met sierlijke witte eiwit-suikerletters ‘Gelukkig Nieuwjaar’ is gespoten. De traditie komt voort uit de tijd dat Tilburg nog een bloeiende industriestad was en de fabrieksbazen de werknemers met nieuwjaar trakteerden op deze speciale koek. Een zekere bakker Maas uit de Heuvelstraat kwam op het idee om de receptuur wat aan te passen en er de huidige ovale koek van te maken. Zijn recept is inmiddels overgenomen door bakkerij Govert Nunen op de Westermarkt.  

Maar ook vele andere bakkers in de stad verkopen de koek. Het recept is een zorgvuldig bewaard geheim! De koek lijkt op de Duitse Lebkuchen maar heeft in plaats van gember een duidelijke honingsmaak.

Kniepertjes

Kniepertjes 

In het noorden van Nederland, en dan vooral in Drenthe en Groningen eten ze met oud en nieuw kniepertjes. Veel mensen maken ze zelf met een speciaal wafelijzer. Kniepertjes zijn er in platte vorm, maar je kunt ze als ze nog warm zijn ook in een vorm vouwen. En zo kwam ooit iemand op het idee om er een rolletje van te maken. En die te vullen met slagroom.  Volgens sommige eet je met oudjaar de platte kniepertjes en mag je met nieuwjaar los gaan met een opgerolde vol slagroom.

In Coevorden brak in 1770 een gigantische rel uit rond de kniepertjes. Deze werden op Nieuwjaarsdag aan de armen uitgedeeld. Maar toen kwam iemand op het slechte idee om dat te verbieden. Dat heeft de stad geweten. Er braken enorme rellen uit en het idee werd snel ingetrokken. Nog steeds worden in Coevorden op Nieuwjaarsdag kniepertjes gebakken. 

Zeelandse zoute bonen met spek 

In Zeeland eten ze op nieuwjaarsdag geen koekjes maar zoute bonen met spek. De bonen werden in de zomer al in het zout gelegd en dan met Nieuwjaarsdag gegeten als lekkernij. Tegenwoordig zijn de bonen ook in de winter uit het buitenland verkrijgbaar voor ons, dus zien we het niet meer als heel bijzonder. Maar in Zeeland eten veel families nog traditioneel zoute bonen met spek op nieuwjaarsdag. 

Snijbonen, de basis van de Zeeuwse zoute bonen

01.01.2019
Geplaatst in Hollandse tradities
0 reacties

kruidnoten
Ja, je hebt vast al heel veel recepten voorbij zien komen, maar dit zijn toch echt de lekkerste kruidnoten. Je bereidt ze namelijk zelf en dat alleen al maakt ze extra lekker. Het belangrijkste bij zelf maken is welke speculaaskruiden je gebruikt. Je kunt gewoon een potje uit de supermarkt kopen, maar die liggen er al een tijdje en smaken vrij vlak. Je kunt een mix kopen in een delicatessenzaak, dan heb je wel iets veel beters zoals de mix van Jacob Hooy of je maakt zelf een speculaasmix. Het is helemaal aan jou. Welke speculaaskruiden je ook koopt, je zult merken dat ze allemaal heel verschillend zijn. Welke kruiden je het lekkerst vindt is aan jou. Een ding is zeker, ze zijn allemaal lekkerder dan de kruidnoten uit de winkel.

mini Sinterklaas

Lees verder

04.12.2018
Geplaatst in Hollandse tradities, zoetigheden
0 reacties

Blote billetjes in het gras
Ik heb vandaag het recept voor het echte Groningse streekgerecht: Blote billetjes in het gras. Het is een combinatie van snijbonen (het gras) met witte bonen(de blote billetjes). Veel mensen denken dat het een Vlaams gerecht is vanwege de grappige naam, maar nee de humor hiervan komt uit het noorden van ons land. Snijbonen zijn er nu vers. Koop bij voorkeur echte Hollandse snijbonen of pronkbonen, al zijn die laatste wel beduidend dikker en stugger. Ook de witte bonen zijn nu vers bij tuinders te vinden, maar je kunt ze uiteraard ook gedroogd of uit blik kopen. Traditioneel worden de witte bonen en snijbonen met puree tot een stamppot verwerkt, maar ik maak dit gerecht zonder de aardappelpuree. En ik doe wat room erbij zodat de mosterd een wat smeuïger geheel wordt.

Lees verder

21.09.2018
Geplaatst in Hollandse tradities
0 reacties

mosselpizza
Eergisteren is op spectaculaire wijze het seizoen van de Zeeuwse mossel officieel afgetrapt. De Nederlandse onderzeeboot Drebbel haalde de nieuwe oogst boven water. Hiermee is enkele weken later dan gebruikelijk het Zeeuwse mosselseizoen officieel van start gegaan. Vandaar dat ik je vandaag vertel over de Zeeuwse mosselen, een typisch streekproduct waar we best een beetje trots op mogen zijn. We eten er met zijn allen zo’n 10 miljoen kilo per jaar van, maar weten eigenlijk maar heel weinig van de mossel. Bovendien leven er ook nog wat misverstanden over die nodig eens de wereld uit moeten. En dat vind ik als pleitbezorger voor Hollandse producten wel belangrijk. En je krijgt uiteraard een heerlijk recept.

Lees verder

03.08.2018
Geplaatst in Hollandse tradities
0 reacties

 

VlaggetjesdagMorgen, zaterdag 16 juni, is het Vlaggetjesdag in Scheveningen. Een groots feest met muziek, braderie en veel eten. Iedereen heeft wel van het fenomeen gehoord en weet dat het iets met haring te maken heeft. Maar weet je ook waarom het Vlaggetjesdag heet? Wat het nou precies met onze (voormalige) Hollandse haringvloot te maken heeft en welke belangrijke rol Napoleon speelde in onze haring-industrie? Waarschijnlijk niet. En dat geeft niks, want ik vertel je er hier alles over.

Lees verder

15.06.2018
Geplaatst in Hollandse tradities
0 reacties

roggebrood met haring en bietjesHet is weer haringtijd en dus heb ik een lekker oer-Hollands recept voor roggebrood met haring en bietjes. Haring en bietjes gaan perfect samen qua smaak. Het roggebrood maakt het lekker stoer en de haring heerlijk Hollands. Je kunt dit gerecht als gezonde lunch eten. Maar je kunt er ook heel makkelijk een snack van maken door kleine blokjes roggebrood te garneren met de saus, bietjes en haring. Dat is nog eens goed voor de dag komen. Heb je, zeg maar je eigen haringparty. Hoef ik natuurlijk niet uit te leggen dat dit een ultiem gezond gerecht is met goede vetzuren, vezels, ijzer en vitaminen. Was elke lunch of snack maar zo gezond en lekker tegelijk!

Lees verder

07.06.2018
Geplaatst in Hollandse tradities
0 reacties

de Hollandse donderdagIn het kader van de Hollandse Donderdag, vertel ik je vandaag over lokale eettradities met Pinksteren. Zoals de luilakbollen. We kijken met zijn allen uit naar een heerlijk lang Pinksterweekeinde. En dat deed men vroeger uiteraard ook. En dat kon je dan beter maar meteen goed vieren. Dus zijn er dit Pinkster weekeinde overal in het land activiteiten met lekkernijen. Ik zet ze vandaag voor je op een rijtje. De meeste grijpen terug op oude tradities en zijn heel leuk om te bezoeken. Dus ik zou zeggen, trek er lekker op uit en vergeet ook niet de lokale specialiteit te proeven. Dat is altijd leuk en we hebben er genoeg in Nederland. Heel fijn weekeinde alvast!

Lees verder

17.05.2018
Geplaatst in Hollandse tradities
0 reacties

Haagse bluf
Het is Hollandse Donderdag! Met vandaag: Haagse Bluf! Je zou denken dat het iets met politiek te maken heeft. Maar niets is minder waar. Dit nagerecht zou zijn naam te danken hebben aan bepaalde inwoners van Den Haag die nogal hooghartig deden terwijl ze niet zoveel voorstelden. Ook dit dessert is eigenlijk heel eenvoudig en bestaat vooral uit geklopt eiwit met veel lucht. Door het een sjieke naam te geven lijkt het toch heel wat. Dus je zou de naam kunnen vergelijken met onze huidige term: gebakken lucht! Haagse bluf bestaat uit bessensap dat is opgeklopt met eiwit en veel suiker. Vroeger werd er beschuit bij geserveerd, nog zo’n eenvoudig ingrediënt. Maar het wordt ook geserveerd als een soort saus bij vanillevla of ijs en daar is het dan ook perfect voor. De smaak is lekker fris en nog een voordeel, het valt niet heel zwaar zoals sommige andere desserts! Dus zo gek nog niet die Haagse bluf.

Lees verder

03.05.2018
Geplaatst in Hollandse tradities
0 reacties

Oosterscheldekreeft

Oosterscheldekreeft gekookt

Wie aan Zeeland denkt, denkt al snel aan mosselen en oesters. Maar voor de culinaire liefhebbers is de Oosterscheldekreeft ook een lekkernij die je niet mag missen. Menigeen rijdt er voor naar Zeeland om deze blauwe kreeft te eten. En het is de moeite waard, want de kreeft is lekkerder dan de Canadese kreeft die je hier meestal in restaurants krijgt. Afgelopen week, 29 maart ging het seizoen voor de Oosterscheldekreeft weer open. Op 15 juli is het weer klaar en wordt de kreeft met rust gelaten. Ik kookte de Oosterscheldekreeft een paar jaar geleden voor een televisieprogramma samen met meesterkok Angelique Schmeinck. Naast een superleuke opnamedag heb ik de hele dag kunnen genieten van de door haar bereidde Oosterscheldekreeften en dat was niet bepaald een straf. Zeker niet voor iemand die dol is op vis én schaal-en schelpdieren. Maar wat wil je als je praktisch naast het Dolfinarium geboren bent!!

Lees verder

05.04.2018
Geplaatst in Hollandse tradities
0 reacties