ansjovis gerecht Spuihuis
ansjovis gerecht Spuihuis Bergen op Zoom

In Bergen op Zoom hebben ze een heel mooi centrum, het prachtige museum Markiezenhof en ze weten er verdomd goed wat lekker eten is. Dus, niet zo gek dat ze er ook een van de oudste Hollandse culinaire tradities hebben; de Hollandse ansjovis. Helaas weet de rest van Nederland daar maar weinig van. Dat is jammer, want het verhaal achter de Bergse ansjovis is heel bijzonder. Dus ik zou zeggen, vertel het door of deel het met anderen. Alleen op die manier kunnen we zulke mooie, oude tradities in stand houden.

Een korte geschiedenis van de ansjovis in Nederland.

Heel lang geleden, op 5 november 1530 om precies te zijn, teistert een enorme stormvloed een groot deel van de provincie Zeeland. Hele gebieden bij Yerseke worden weggevaagd. 18 dorpen en de stad Reimerswaal verdwijnen in zee. Deze ‘quade saterdach’ zorgt er ook voor dat de vaarroute naar Antwerpen verzandt en er dus geen scheepvaart meer mogelijk is. Naast al deze ellende is er ook een heel klein voordeel aan deze ecologische veranderingen.

Vlakbij de stad Bergen op Zoom ontstaat door deze verzanding een nieuw visgebied. De ondiepe wateren zijn namelijk warmer dan de diepe zee. En dat trekt vissen als de ansjovis aan. Die zoekt namelijk ondiepe, warmere wateren op om te paaien. Dat doet hij  jaarlijks rondom mei en juni. En dus kunnen de vissers dan op jacht naar de ansjovis. Nou laat die vis zich niet met een gewoon hengeltje vangen in die ondiepe wateren. Dus daar hebben de vissers destijds een vistechniek voor bedacht die nog steeds wordt toegepast. De weervisserij heet dat. Er komen geen luxe vissersboten en automatische netten aan te pas. Het is puur handwerk!

Foto: St. behoud vd weervisserij

De weervisserij

De vissers steken lange stokken in het water. Die stokken staan in een V-vorm die kilometers lang is. Eigenlijk is het een hele grote fuik die precies in de geul van het weglopende water ligt. Hoe dichter bij de punt, de fuik , hoe dichter de stokken op elkaar staan. In de punt zijn de stokken verbonden met netten  zodat de vis niet meer kan ontsnappen. Bij hoog water zwemt de vis het ‘weer’ in omdat het daar wat warmer is. Bij eb wil de vis weer terug naar het diepe, maar dan komt hij de houten stokken tegen en kan niet meer wegkomen. Dagelijks komen de vissers om de vissen al lopend verder de fuik in te drijven en te vangen. Overigens vangen de vissers op deze manier ook Geep en Makreel.

Hollandse ansjovis en de toekomst?

Je zult begrijpen dat deze vangstmethode behoorlijk arbeidsintensief is. Er is dus bijna geen visser meer te vinden die hier nog zin in heeft. Van de honderden kleine familiebedrijfjes die er ooit in Bergen op Zoom waren, is er anno 2015 nog maar één vissersfamilie over. Dat is de familie van Dort. Vader en schoonzoon vissen, en moeder en dochter verkopen de vis direct in de winkel. Kom daar nog maar eens om in Nederland, vis die rechtstreeks uit zee verkocht wordt. Verser kan niet!

Foto Stichting Behoud de Weervisserij

Foto Stichting Behoud de Weervisserij

Maar ja, hoe wordt de traditie voortgezet als zij er mee stoppen? Vader Jan is al in de 80 en schoonzoon kan het niet in zijn eentje doen. Daarom is in Bergen op Zoom de ‘Stichting Behoud Weervisserij’ opgericht. Zij willen de ansjovis-traditie graag levend houden. Dat doen ze door de familie van Dort te ondersteunen met vrijwilligers, door de weren mede te onderhouden en door andere vissers op te leiden tot weervisser. Voor toeristen organiseren ze ook speciale ansjovis-vaartochten en ze hebben een website met allerhande informatie. Natuurlijk kun je ook ‘Vriend van de weervisserij’ worden. Voor 20 euro per jaar help je mee de weervisserij in stand te houden. In ruil mag je meedoen aan allerlei evenementen.

weervisserij Bergen op Zoom
Ansjovis verkoop fam. Van Dorp Bergen op Zoom. Foto Behoud Weervisserij

Foto Stichting Behoud de Weervisserij

De bourgondische stad Bergen op Zoom is uiteraard trots op zijn ansjovis. Nu wemelt het er ook van de goede restaurantjes en die hebben de ansjovis vaak op de kaart staan. De échte kenners gaan trouwens voor het AAA menu. Dan krijg je een menu met de drie Brabantse specialiteiten bij elkaar. Asperges, Hollandse ansjovis en aardbeien. Echt je moet het eens proberen. Ga een dagje naar de prachtige oude stad, breng een bezoek aan museum het Markiezenhof en eet een AAA-menu. Je hebt een leuke dag, je bent getuige van een prachtige traditie waar we allemaal trots op mogen zijn en je steunt er de weervisserij mee!

ansjovis gerecht Spuihuis
ansjovis gerecht Spuihuis Bergen op Zoom

21.05.2019
Geplaatst in Hollandse tradities
0 reacties

Hhmm ik ben dol op Hollandse kaas dus toen ik dit kaaskoekjes recept tegenkwam ging ik meteen aan de slag. Ik voegde er wel de knoflook en uienpoeder toe. Die kun je ook vervangen door andere kruiden. Gewoon die je zelf lekker vindt. De koekjes zijn zo klaar en je maakt er iedereen die van kaas houdt blij mee. Extra voordeel is dat ze ook nog eens veel lekkerder zijn dan die kaaskoekjes met nepsmaak uit de supermarkt.

Recept kaaskoekjes

Ingrediënten

  • 225 gr bloem
  • 175 gr koude boter in blokjes
  • 200 gr oude geraspte kaas
  • 1 eidooier
  • 1 tl knoflookpoeder
  • 1 tl uienpoeder
  • 1 tl gedroogde oregano
  • zout en peper
Edammer kaas
Foto: kaasmarktedam.nl

Bereiding

Verwarm je oven eerst voor op 180 graden.

Bekleed dan een bakplaat met bakpapier

Meng vervolgens in een schaal de bloem, boterblokjes, kaas, eierdooier, knoflook, oregano en uienpoeder samen met wat zout en peper tot een stevig deeg.

Maak een bal van het deeg en verpak die in plastic folie. Leg die een half uurtje weg in de koelkast.

Haal het deeg uit de koelkast en maak ongeveer 20 balletjes van het deeg. Druk de balletjes plat zodat je een koekje hebt of rol het deeg uit en steek met een vormpje de koekjes uit. Leg ze op het bakpapier

Bak de koekjes 10 minuten goudbruin. Haal ze uit de oven , laat ze afkoelen en bewaar ze dan in een afgesloten pot. De koekjes zijn ook heerlijk bij een kop soep!

18.05.2019
Geplaatst in snack
0 reacties

Courgetti is spaghetti gemaakt van courgette die je in slierten snijdt en voor de rest bereidt als een pasta gerecht.

Vandaag heb ik een recept voor je waarin ik van courgette spaghetti maak.. Ofwel courghetti. En nee, ik ben niet gek geworden. Courghetti is toevallig helemaal hip! En ik kreeg voor mijn verjaardag vorige week toevallig een grappige groentesnijder om groenten in slierten te veranderen. Ik besloot er meteen mee aan de slag te gaan. Wortel snijden bleek een lastig klusje, maar de zachtere courgette liet zich makkelijk in slierten draaien. Eehhh toen moest ik alleen nog bedenken wat ik er voor de rest mee ging doen en de tijd was nogal schaars. Het is dus deze supersnelle courghetti ovenschotel geworden. Die kan jij ook heel snel maken, dan hoef je niet die dure kant en klare van de Appie te kopen (ja, die hebben ze!) Afijn ook ideaal als je niet van gluten houdt en meer groenten wil eten! Fijne start van de (groente)week!

Recept Courghetti

4 personen-30 minuten-glutenvrij en lactosevrij

Ingrediënten

  • 2 courgettes (of kant en klare courgette spaghetti)
  • 2 uien, gesnipperd
  • 1 teen knoflook, gesnipperd
  • 2 blikjes tonijn op olie
  • gedroogde Italiaanse kruiden
  • een blik tomaten
  • 1 kopje bouillon
  • Extra handig: spiraal groentesnijder, Japanse mandoline, groenterasp
slierten courgette

Bereiding

Verwarm de oven voor op 180 graden

Was de courgettes en draai of rasp ze tot slierten. Leg ze even apart.

Zet een grote bakpan op een middelmatig vuur en bak hierin de uien en knoflook zachtjes. Voeg dan de courgette slierten toe en roer zachtjes door.

Breng dit op smaak met peper en zout en voeg dan ook de tonijn, kruiden, tomaten en bouillon toe. Laat alles 10 minuten zachtjes pruttelen. Doe alles over in een ovenschaal en zet dan nog een kwartiertje in de oven.

Dien op met stokbrood en kruidenboter voor extra fans aan tafel!

courghetti

Spiraalsnijder en Japanse mandoline

Dit is mijn spiraalsnijder

Japanse mandoline
Dit is mijn Japanse mandoline

13.05.2019
Geplaatst in Groenten
0 reacties

Ingelegde citroen

De ingelegde citroen is een ingrediënt dat je in steeds meer recepten tegenkomt. En ik leer je vandaag hoe je deze heerlijke smaakmaker uit de Oosterse keuken zelf kunt maken. Dat is kinderlijk eenvoudig. Je hebt er alleen een maandje geduld voor nodig, maar dan heb je deze zomer een heerlijk ingrediënt gemaakt dat menig zomermaaltijd een smaakboost zal geven.

Wat zijn ingelegde citroenen?

Eigenlijk zijn het ingelegde citroenschillen, want de schil is waar het om gaat. En die schil is een enorme smaakmaker in talloze gerechten. Hij geeft ze een friszure en tegelijk zoutige smaak. Dat komt omdat je de citroen inlegt in zout. Het zout onttrekt vocht aan de citroen en conserveert samen met het sap de schil. Eigenlijk is inleggen in zout een ouderwetse manier om citroenen langer te bewaren. In kooktaal heet dat ook wel droog pekelen. Het is een conserveertechniek die als bijkomend voordeel heeft dat de schil een speciale smaak krijgt. Je hoeft echt maar een klein stukje citroen toe te voegen om een smaakexplosie aan je gerecht te geven. 

Ingelegde citroen
Ingelegde citroenschil

Wat kun je ermee op smaak maken?W

  • Vinaigrettes
  • sauzen
  • couscous gerechten
  • tajines
  • ovenschotels
  • pastagerechten

Tip

Gebruik altijd biologische citroenen omdat de schil hiervan geen schadelijke chemicaliën bevat. En je eet tenslotte alleen de schil van de citroen.

Wist je dat…

Wetenschappers hebben ontdekt dat juist de schil van een citroen krachtige antioxidanten bevat: de zogenaamde ‘limonoiden’.

Zo maak je ingelegde citroen

Benodigdheden

Biologische citroenen

Een pak grof zeezout

Een glazen (weck)pot

Mes en lepel

Pan met water

Werkwijze

Kook je (weck)pot 10 minuten in kokend water inclusief de deksel of de rubberen ring.

Haal de pot uit het water en zet hem omgekeerd op een schone theedoek en laat  hem afkoelen.

Meet hoeveel citroenen er in je pot passen en was die hoeveelheid citroenen. Droog ze goed af. 

Snijd de citroenen in kwarten. Leg 2 kwarten in de pot en schep daar nu grof zeezout overheen. Stapel dan steeds verder met de andere kwarten en bedek ze telkens met zout.

Neem nog een citroen en snijd die doormidden. Pers de citroen helemaal uit en verdeel het vocht over de citroenen in de pot.

Schep eventueel nog wat zout over de citroenen en sluit de pot dan goed af. 

Zet de pot 1 dag op kamertemperatuur weg en plaats hem op dag 2 in de koelkast. Na 3 maanden in de koelkast zijn de citroenen goed. 

Je kunt als je wilt op het laatst een laag olijfolie over de citroenen doen en dan de pot afsluiten. De olie zorgt voor extra afsluiting van zuurstof. Daardoor kan het proces ook nog wat sneller gaan. 

Ingelegde citroen

Als je wilt kun je ook kruiden en specerijen tussen het zout leggen. Lekker zijn laurier, rode peper, peperkorrels, korianderkorrels, kruidnagels, steranijs en tijm.

09.05.2019
Geplaatst in Conserveertechniek
0 reacties


Ik heb toch een heerlijk ovengerecht van kip met ingelegde citroen voor je. De ingelegde citroen maakte ik een paar maanden geleden en nu was het tijd deze te verwerken in een lekker recept. En dat is meer dan gelukt moet ik zeggen. Het resultaat van mijn uitprobeersel is dit heerlijke ovengerecht met kip, veel ui, tomaat, courgette en dus de ingelegde citroen. Deze kun je kant en klaar kopen bij de Marokkaanse en Turkse supermarkt. Maar je kunt het ook zelf maken. Hoe je dat doet leg ik je verderop deze week uit.

Ingelegde citroenen

Recept kip met ingelegde citroen

4 personen – bevat vlees – 1 uur bereiding

Ingrediënten

  • 3 uien
  • 4 tenen knoflook
  • 5 cm gember
  • saffraan geweekt in lauw water
  • 3 el zonnebloemolie
  • 2 kaneelstokjes
  • ½ tl kaneel
  • 1 tl kurkuma
  • 5 kardamom peulen
  • 1 tl komijnzaad
  • 1 blik tomaten
  • 150 ml kippenbouillon
  • het sap van 1 citroen
  • 350 gr krieltjes
  • 1 courgette, in blokjes gesneden
  • 1/4 schil van een ingemaakte citroen
schil van een ingelegde citroen

Bereiding

Snijd eerst de uien in ringen. Hak dan de knoflook en de gember fijn.
Week de saffraandraadjes in 2 el lauw water.
Hak de schil van de ingemaakte citroen in kleine stukjes.
Bestrooi de stukken kip met peper en zout.
Verhit de zonnebloemolie in een koekenpan of braadpan. Bak hierin de kipdelen rondom bruin.
Haal de kip uit de pan en doe deze in een ovenschaal tot verder gebruik.
Bak nu in dezelfde olie de uienringen glazig en voeg dan de knoflook, gember en de specerijen toe. Roerbak 1 minuut en voeg dan de tomaten uit blik, de bouillon, de saffraan, de schil van de ingemaakte citroen, het water met de saffraan, de krieltjes, de blokjes courgette en het sap van de citroen toe. Breng dit aan de kook, laat 5 minuten pruttelen en haal dan van het vuur.
Schenk het geheel over de kipdelen in de ovenschaal.
Zet de schaal 30 minuten in de in de oven tot de kip gaar is en de saus ingedikt is. Serveer direct en eet smakelijk!

Dit ovengerecht met kip is heerlijk fris van smaak door de toevoeging van een beetje ingelegde citroen.

06.05.2019
Geplaatst in ovengerecht
0 reacties

IMG_4304Ik ga je vandaag laten zien hoe makkelijk het is om zelf paardenbloemensiroop te maken. Je ziet de paardenbloemen nu immers overal in het gras staan. En wist je dat de paardenbloem een heerlijke honingachtige smaak heeft? Die smaak komt heel goed tot zijn recht in een siroop. Hoe je die maakt leg ik je hier uit. Kijk wel uit waar je de paardenbloemen plukt. In een wandelrijk gebied waar iedereen zijn hond uitlaat zou ik ze lekker laten staan, maar mijn achtertuin staat vol met paardenbloemen dus die pluk ik wel.

Waarom zelf siroop maken?

De meeste onder ons kopen siroop gewoon in de supermarkt en je denkt dat het de meest onschuldige limonade voor je kind is. Niet zo slecht als cola, fanta en fristi. Maar is dat eigenlijk wel zo? Ten eerste zijn er nogal wat verschillen tussen siropen. De een bestaat voor 75% uit fruit en de ander voor 75% uit suiker. Sommige bevatten het gevreesde aspartaam. Denk jij, net als ik, dat wil ik mijn kind niet elke dag laten drinken. Dan kun je natuurlijk overgaan op water. Wil je af en toe toch limonade geven? Dan kun je siroop ook zelf maken. Het is eigenlijk te makkelijk voor woorden, prima houdbaar en je kunt zelf de smaak bepalen. Ik heb nu eens lekker gek gedaan en paardenbloemensiroop gemaakt. Ja, van dat gekke onkruid kun je een lekkere siroop maken die heel erg honingachtig smaakt. En het is nu dé tijd om de paardenbloemen te plukken en te verwerken. Kost je helemaal niks! Vinden de kinderen ook leuk om te doen. Uiteraard kun je in plaats van paardenbloemen ook fruit of bv. gember koken.

Lees verder

30.04.2019
Geplaatst in pekelen. inmaken
0 reacties

Jaa, het is vandaag Koningsdag! Bijna iedereen is vrij en gaat de plaatselijke vrijmarkt op. Hoewel het weer niet echt meedoet, is Koningsdag toch wel de grootste nationale feestdag die we hebben. Maar weet je eigenlijk wel hoe lang Koningsdag al bestaat en waar het idee precies vandaan komt? Waarschijnlijk niet. Daarom leg ik het je hier in een notendop uit en dan vertel ik je ook nog wat over Oranjebitter.

Proeferij…..

Koningsdag en Willem III

Koningsdag kennen we eigenlijk pas sinds 1887. Voor de zeventigste verjaardag van Willem III,  besloten veel Nederlandse gemeenten dit te vieren met muziek, vuurwerk en volksspelletjes zoals mastklimmen, worstelen en touwtrekken.

Emma

Na de dood van Willem III bedacht  koningin-regentes Emma dat de reputatie van het koningshuis wel een oppepper kon gebruiken. Ze besloot dat Koninginnedag niet op haar verjaardag maar die van Wilhelmina, op 31 augustus, gevierd werd. Ook stelde ze de lintjesregen in en stuurde ze haar dochter het hele land door om overal feestelijke intochten te houden. En de koninklijke PR machine van Emma werkte. Wilhelmina’s inhuldiging in 1898 werd overal met enthousiasme gevierd. Speciale comités organiseerden in dorpen en steden kroningsfeesten. De latere Oranjeverenigingen waren daarmee geboren.

Oranjebitter

Likeurfabrikanten van hun kant verhoogden de pret door gratis Oranjebitter beschikbaar te stellen. Tot dan toe een vaag drankje dat voor het eerst bij Willem I was geschonken, maar als zoete oranjelikeur terugging tot stadhouder Frederik Hendrik. En de Oranjebitter kennen we nog steeds. Het is tegenwoordig in de meest felle kleur oranje verkrijgbaar. Maar echt populair wil het drankje niet worden.

Koningsdag en de vrijmarkt

In 1966 trouwde kroonprinses Beatrix in de Westerkerk in Amsterdam met de Duitse diplomaat Claus von Amsberg. De provo’s, op het toppunt van hun roem, bestookten de bruidsstoet met rookbommen. De daarop volgende Koninginnedagen waren steevast aanleiding tot stenengooierij en politiecharges in het centrum van onze hoofdstad. 

Het Amsterdamse Oranjecomité besloot om de relschoppers en hun aanhangers de wind uit de zeilen te nemen en organiseerden in 1971 een groot popconcert op de Dam. Tegelijk stond de gemeente toe dat particulieren, vooral kinderen, in de binnenstad eigen spulletjes mochten verkopen. De Amsterdamse vrijmarkt was zo’n doorslaand succes dat zij in het hele land werd gekopieerd.

Koningsdag 2019 in Baarn

27.04.2019
Geplaatst in Hollandse tradities
0 reacties

 

kabeljauw uit de oven

Ik heb hier een heerlijke kabeljauw uit de oven voor je. En ik kom er achter dat ik eigenlijk veel te weinig blog over vis. Maar ja, dat is ook best een lastig onderwerp. Gekweekte vis eet ik liever niet, want daar zit vaak teveel rotzooi in. Van wilde vis moet je elke keer checken of hij overbevist is. Afiijn, een lastig onderwerp. In Het Hollands Maandkookboek heb ik daarom in mijn handige maandoverzicht ook de namen van de vissen staan die uit de Noordzee komen. Wel zo duurzaam. Deze kabeljauw uit de oven is trouwens een surf en turf, ofwel vlees een visgerecht, want ik gebruik ook spek. En lekkere aardappelchips. Hhhmmm met zoete uien en hazelnoten.

Lees verder

24.04.2019
Geplaatst in visgerecht
0 reacties

Een Paasbrunch met aspergesalade? jazeker. Het is immers weer aspergetijd en ze zijn heerlijk. Nu Pasen zo laat valt kunnen we dit Paasweekeinde dus van onze heerlijke Hollandse asperges genieten! En ik hou er nu eenmaal van, dus bedacht ik dit heerlijke gerecht dat het prima doet bij de Paasbrunch. Ik heb het gerecht vorige week al voorgelegd aan mijn tweekoppige smaakpanel thuis en die hebben het volmondig goedgekeurd. Dus voilà, een heerlijk Paasbrunch recept met aspergesalade.

Lees verder

20.04.2019
Geplaatst in lunch
0 reacties

Je zou denken dat er het weer niet voor is, maar toch heb ik vandaag een zuurkoolgerecht voor je en wel Zuurkool uit de oven. Zelfs de niet zo grote zuurkool-eters bij mij in huis vonden het prima te eten. Reden genoeg dus om je hier te verblijden met het recept. O ja, je bent ook nog eens zo klaar en de oven doet het werk! Wil je ook eens leren hoe je zuurkool zelf maakt, kom dan eens naar een kookworkshop Conserveertechnieken of Melkzuurfermentatie.

Ingrediënten

  • Bak of zak zuurkool naturel
  • 250 gr spekjes
  • 200 gr noten gemengd
  • 2 peren
  • olijfolie
  • balsamico azijn
  • rol bladerdeeg uit het koelvak
  • camembert

Bereiding

Verwarm eerst je oven voor op 180 graden.

Haal de zuurkool uit de koelkast en laat op kamertemperatuur komen.

Bak vervolgens de spekjes uit in wat olijfolie

Hak ondertussen de noten fijn en meng die alvast door de zuurkool. Voeg dan meteen wat goede olijfolie aan de zuurkool toe en roer ook die goed door de kool. Breng de kool verder op smaak met een beetje zout en peper.

Schil dan de 2 peren en snijd ze in kleine stukjes. meng ook die door de zuurkool.

Doe de spekjes door de zuurkool en haal het bladerdeeg uit de koelkast.

Rol het bladerdeeg uit op een bakplaat en doe er de zuurkool op. Verdeel deze goed over het deeg. Snijd de camembert in plakjes en verdeel die over de zuurkool.

Zet het geheel in de oven en bak in 15-20 minuten gaar.

Haal de zuurkool uit de oven, sprenkel er lekker wat balsamico azijn overheen en serveer direct. Met een kop soep vooraf heb je een prima maaltijd.

Workshops

De eerstvolgende workshop Conserveertechnieken is op 22 juni

De eerstvolgende workshop Melkzuurfermentatie is op 22 mei

Hoe maak je zuurkool?

17.04.2019
Geplaatst in ovengerecht
0 reacties